Poprzedni artykuł, w którym pisałem o amplitunerze kwadrofonicznym Sansui QRX-9001 wywołał spore poruszenie na StereoLife'owym Facebooku. Czytając pojawiające się tam wpisy naszych czytelników zauważyłem, że wielu wspomina o polskim urządzeniu tego typu, czyli o Cezarze Quadro DKS-201, którego debiut miał miejsce w 1976 roku na Międzynarodowych Targach Poznańskich. Temat na tyle mnie zaciekawił, że postanowiłem poszukać informacji o tym sprzęcie i przedstawić go tym, którzy do tej pory nie wiedzieli, że Polska miała też swój wkład w rozwój techniki kwadrofonicznej.

[English version] Rynek audiofilskich kabli może na pierwszy rzut oka wydawać się niezwykle skomplikowany - setki marek i produktów powiązanych ze sobą chyba tylko przeznaczeniem, a i to nie zawsze. Jednak wśród firm zupełnie nowych, pojawiających się regularnie już od wielu lat, a także tych, których produkty są obecnie z jakiegoś powodu modne, swoje stałe miejsce mają zagwarantowane tak zwani starzy wyjadacze. Audioquest, Nordost, Monster Cable, Cardas Audio, Van den Hul czy Kimber Kable to firmy, które w dużym stopniu ten rynek tworzyły i wciąż kształtują go w największym stopniu. W większości przypadków filozofia i pewien technologiczny kierunek obrany przez daną firmę są nierozerwalnie związane z osobą ich założyciela, dlatego też niezwykle ucieszyłem się na wiadomość, że będę mógł przeprowadzić ekskluzywny wywiad z jedną z legend kablowego świata - Rayem Kimberem.

Skandynawia od lat słynie przede wszystkim z ekstremalnych odmian metalu, głównie z przedrostkiem "black". Jednak raz na jakiś czas trafiają się również perełki z nieco lżejszej odsłony tego gatunku, jakim jest na przykład post metal. Szwedzi mają Cult Of Luna, Finowie zaś Callisto. Zespół powstał w 2001 roku w Kokkoli. Od lat jednak jego bazą jest Turku. Na chwilę obecną w skład grupy wchodzi 7 muzyków, na koncertach pojawia się dwóch dodatkowych. Styl Callisto często określany jest jako wypadkowa takich filarów gatunku, jak Neurosis, Cult Of Luna i Pelican. Stwierdzenie to nie jest do końca trafne. Grupie najbliżej do ich kolegów ze Szwecji, ale i tak różnice są znaczne, zwłaszcza w późniejszych latach działaności.

Korzenie szwedzkiego zespołu Witchcraft sięgają 2000 roku. Wtedy właśnie Magnus Pelander - gitarzysta grupy Norrsken - postanowił oddać hołd swoim dwóm muzycznym idolom - Bobby'emu Leblingowi (liderowi doom metalowej grupy Pentagram) i Roky'emu Ericksonowi (niegdysiejszemu członkowi pionierów rocka psychodelicznego - The 13th Floor Elevators, znanemu także z solowych dokonań). Inspirując się ich twórczością, Pelander napisał utwór "No Angel or Demon". W celu nagrania go zebrał kilku muzyków - gitarzystę Johna Hoylesa, basistę Ola Henrikssona i perkusistę Jensa Henrikssona - zaś sam objął stanowisko wokalisty i gitarzysty rytmicznego. Nagranie zostało wydane (w 2002 roku) na singlu sygnowanym nazwą Witchcraft i miało być jednorazowym projektem tego składu. Płyta trafiła jednak do niejakiego Lee Doriana - wokalisty doom metalowego Cathedral, ale też szefa małej wytwórni Rise Above Records. Zachwycony utworem, zaproponował muzykom kontrakt i tak Witchcraft przerodził się w prawdziwy zespół.

Dirge to po angielsku lament, zawodzenie, elegia, pieśń żałobna. Jest to również nazwa francuskiej grupy założonej w 1994 roku, niedaleko Paryża. Trzeba przyznać, że nazwa zespołu idealnie obrazuje klimat jej twórczości. Ta bazuje głównie na kilku podgatunkach metalu - post, sludge oraz doom. Jednak nie zamyka się tylko w tych ramach. W różnych fazach twórczości Dirge bez problemu odnaleźć można również elementy industrialu, drone, ambientu czy post rocka.

The Grand Astoria to grupa zwariowanych Rosjan z Petersburga. Zespół powstał w 2009 roku z inicjatywy Kamille Sharapodinova - gitarzysty i wokalisty. Trudno sklasyfikować muzykę tworzoną przez The Grand Astoria. Styl grupy jest bardzo eklektyczny i zahacza między innymi o takie gatunki, jak space rock, rock psychodeliczny i progresywny, country, punk, grunge, stoner, heavy metal i jeszcze kilka innych. Miks ten wydaje się być ciężkostrawny, ale w rzeczywistości smakuje wybornie i co najważniejsze - ciągle ewoluuje.

Podobno w sprzęcie audio najważniejsze jest brzmienie, ale nie oszukujmy się - nawet zatwardziałym audiofilom zdarza się kupować oczami, albo przynajmniej na podstawie wyglądu zewnętrznego wybierać kandydatów do odsłuchu. Jakie elementy najbardziej przyciągają nasz wzrok? Rozpoznawalne logo, duże pokrętła, lśniące fronty, drewniane dekoracje? Na pewno tak, ale chyba nic nie nakręca audiofilów bardziej, niż widok dużych, pięknie podświetlanych wskaźników wychyłowych. Dawniej montowano je w co drugim wzmacniaczu, nie wspominając już o tunerach z podświetlaną skalą i innymi wskaźnikami ułatwiającymi dokładne dostrojenie częstotliwości. Później wskaźniki zaczęły zanikać, w ich miejscu pojawiły się rzędy zielonych i czerwonych diodek, a w pewnym momencie producenci sprzętu hi-fi uznali, że idealny wzmacniacz to metalowe pudełko z dwoma pokrętłami i włącznikiem. Na szczęście, nie wszyscy...

Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku pojawiło się na rynku audio rozwiązanie, które można uznać za pradziadka współczesnych systemów dźwięku przestrzennego - kwadrofonia. Jak sama nazwa wskazuje, był to system czterokanałowego zapisu i odczytu dźwięku, dzięki któremu słuchacz mógł się czuć uczestnikiem wydarzeń muzycznych. Rozmieszczenie czterech głośników dawało też większe pole do popisu realizatorom dźwięku, ponieważ umożliwiało ciekawsze wykorzystanie efektów specjalnych. Niestety, system nigdy nie zdobył popularności, jaką obecnie mają wielokanałowe systemy kinowe. Wśród urządzeń które umożliwiały kwadrofoniczne odtworzenie dźwięku zapewne wyróżnia się topowy model Sansui z 1978 roku - QRX-9001 - uznawany zresztą do dziś za jeden z najlepszych kwadrofonicznych amplitunerów, jakie kiedykolwiek wyprodukowano.

Przez dwa ostatnie tygodnie w warszawskim salonie Audiopolis odbywała się prezentacja wyjątkowego, hi-endowego systemu złożonego z elektroniki Audio Researcha i kolumn Canton Reference 1K - flagowego okrętu w ofercie niemieckiej firmy. System składał się z odtwarzacza CD6, przedwzmacniacza Reference 5SE i dwóch końcówek mocy DS450M. Ponieważ pokazy sprzętu tego kalibru odbywają się stosunkowo rzadko, a sam salon należy naszym zdaniem do najprzyjemniejszych tego typu miejsc w Warszawie, jeśli nie w Polsce, postanowiliśmy wpaść i posłuchać tych potężnych kolumn, które właśnie w tym miejscu rozpoczęły swoje tournée po kraju.

Kiedy kończyliśmy test dwóch przetworników brytyjskiej firmy Chord Electronics, nadarzyła się okazja by poznać jej założyciela i zadać mu kilka pytań odnośnie technologii zastosowanej w tych urządzeniach. Spotkanie odbyło się przy okazji jednego z odsłuchów zorganizowanych przez polskiego dystrybutora Chorda w radiowej Trójce. Co ciekawe, John Franks nie jest muzykiem ani nawet pasjonatem elektroniki audio jako takiej, ale inżynierem awioniki, doskonale znającym się na swym fachu. Jego praca wraz ze wszystkim, co się z nią wiąże, została więc w pewien sposób przeniesiona na grunt hi-endowego sprzętu stereo. Firma Chord Electronics została założona w 1989 roku i od tego czasu utożsamiano ją z innowacjami technologicznymi, a także nieco kosmicznym wzornictwem.