Bannery górne wyróżnione

Bannery górne

A+ A A-

Czy moda na winyl się skończy? Jeśli tak, to bardzo dobrze!

  • Kategoria: Felietony
  • Tomasz Karasiński

Czy moda na winyl się skończy? Jeśli tak, to bardzo dobrze!

Od kilku lat mam wrażenie, że czarna płyta przestała być nośnikiem muzyki, a zaczęła pełnić mniej więcej tę samą funkcję co rower typu ostre koło, ekspres kolbowy i broda przystrzyżona tak pieczołowicie, żeby wyglądała na nieprzystrzyżoną. Winyl jest czymś, co po prostu trzeba mieć. Najlepiej całą kolekcję. I choć nie jest to wymagane, można nawet kupić gramofon. Jeszcze lepiej, jeśli jest ładny, drewniany i stoi na komodzie obok monstery, świecy zapachowej i albumu o architekturze skandynawskiej, którego nikt nigdy nie otworzył. Wtedy wiadomo, że muzyka jest dla nas ważna. Każdy, kto nas odwiedzi, będzie miał wrażenie, że spędzamy wolny czas, chłonąc analogowy dźwięk z charakterystycznymi trzaskami, czytając książki i popijając prawdziwą japońską matchę. A że równie dobrze możemy na telewizorze puścić koncert nagrany telefonem, przeglądać głupie rolki i jeść paskudne, zimne frytki, w których składzie jest wszystko, włącznie z wołowiną, to już inna historia. Skromna kolekcja winyli na regale w stylu retro ratuje sytuację i mówi, kim naprawdę jesteśmy - ludźmi ceniącymi sobie slow life, kontakt z prawdziwą muzyką, analogowe brzmienie, przyjemne rytuały towarzyszące odsłuchowi, ale też świadomymi konsumentami, którzy inwestują w limitowane wydania i wspierają artystów, a nie wytwórnie, korporacje i serwisy strumieniowe płacące twórcom marne grosze. Tiaaa...

Nie nabijam się z winyli. Sam je lubię. Gramofony również. Jest w tym wszystkim coś niezwykle przyjemnego - duża okładka, wyciąganie płyty z koperty, szczoteczka, opuszczanie ramienia, te dwadzieścia minut, podczas których człowiekowi trochę głupio wstać i zająć się czymś innym. Winyl ma jedną przewagę nad streamingiem, której nie da się opisać parametrami technicznymi. Zmusza nas, żebyśmy przez chwilę potraktowali muzykę poważnie. Nie da się przewinąć utworu kciukiem, podczas gdy drugą ręką sprawdzamy pogodę, kurs euro i film ze śmiesznymi kotami. Płyta leci, a my siłą rzeczy siedzimy i słuchamy, a przynajmniej mamy jakiś argument, aby na chwilę się zatrzymać.

Problem w tym, że żadna moda nie trwa wiecznie. A jeśli ktoś nadal twierdzi, że winylowy renesans nie jest modą, proponuję odwiedzić pierwszy lepszy sklep z ubraniami, księgarnię, market z elektroniką albo dyskont spożywczy. Czarne płyty pojawiają się dziś wszędzie. Limitowane kolory, marmurki, wydania jubileuszowe, edycja na czerwonym winylu, niebieskim winylu, przezroczystym winylu i zapewne niedługo na winylu pachnącym wanilią. Album wydany trzy miesiące temu może mieć piętnaście wersji, choć muzyka na każdej jest dokładnie ta sama. A kiedy coś, co jeszcze niedawno było niszowym hobby, zaczyna być sprzedawane między skarpetkami a zestawem filiżanek, powinna nam się zapalić lampka ostrzegawcza.

Winylowy boom sam zaczął podgryzać własny ogon. Przez lata opowiadano nam, że czarna płyta jest przeciwieństwem cyfrowego świata. Że jest prawdziwa, namacalna, trwała, trochę niepraktyczna, ale właśnie dzięki temu wartościowa. Tymczasem przemysł szybko zrozumiał, że skoro ludzie chcą kupować winyle, trzeba im tych winyli wyprodukować jak najwięcej. Efekt? Premiery tłoczone na kilku kolorach jednocześnie, wznowienia wznowień, coraz wyższe ceny i kolejki w tłoczniach. Romantyczny analogowy nośnik zaczął funkcjonować według logiki fast fashion. Nowy kolor? Bierz, bo zaraz zniknie. Limitowana edycja? Zamawiaj. Masz już tę płytę? Nieważne, ale nie masz jej jeszcze w kolorze "smoked transparent petrol". A kiedy zaczyna się kolekcjonować nie tyle muzykę, co tworzywo sztuczne w różnych kolorach, coś chyba poszło nie tak.

Podobnie wygląda sprawa z gramofonami. Przez pewien czas producenci mogli zacierać ręce, ponieważ do tego hobby wchodziły całe zastępy nowych klientów. Człowiek kupował pierwsze płyty, potem gramofon za tysiąc złotych, później dowiadywał się, że można wymienić wkładkę i w ten sposób stosunkowo niewielkim kosztem wyraźnie podnieść jakość brzmienia, potem zbierał na poważny przedwzmacniacz korekcyjny, docisk, specjalny kabel... Ach, no i ta mata, która podobno zmienia życie. Zaczynał się cały ciąg wydarzeń, cały wielki projekt pod nazwą "słuchamy muzyki z czarnych płyt". Miał być prosty, budżetowy gramofon i kilka albumów na początek, a skończyło się na wymianie wzmacniacza i przestawianiu mebli w salonie, bo trzeba było znaleźć miejsce na kolejny, odpowiednio wytrzymały regał.

Niektórzy mocno się wkręcili i na jednym regale wcale nie zamierzają poprzestać, tylko ilu takich ludzi można znaleźć? Jak długo można napędzać ten winylowy boom? W pewnym momencie każdy, kto chciał mieć gramofon, już go kupił. Drugi raczej nie jest potrzebny, no chyba że ktoś chce mieć kilka niedrogich szlifierek w różnych kolorach albo zaczął już wyjaśniać rodzinie, że jeden będzie miał zamontowaną wkładkę MM, drugi MC, a trzeci to właściwie inwestycja, bo to limitowana edycja wyglądająca jak okładka "Dark Side of the Moon" albo logo Metalliki.

Logicznym krokiem byłaby raczej przesiadka na droższy, lepszy gramofon zapewniający wyższą jakość brzmienia. Tyle tylko, że to już spory wydatek, który siłą rzeczy pociągnie za sobą kolejne - wkładkę, phono stage, wzmacniacz, kolumny, może nawet ustroje akustyczne na ścianach. Tymczasem nie każdy chce się bawić w audiofila. Niektórzy wolą kupić trzy kolejne płyty, zapisać się na jedną z pięćdziesięciu limitowanych edycji, jakie pojawią się w sklepach w przyszłym miesiącu, ewentualnie wybrać się na koncert i zgarnąć płytę z autografem. A gramofon? Jest bardziej do wyglądania niż do używania. Albo może go nie być w ogóle. Tej samej muzyki można przecież posłuchać z telefonu.

I tu zaczyna się robić ciekawie, bo boom na winyle od początku był napędzany nie tyle przez nostalgię starszych słuchaczy, co raczej efekt nowości - dla tych znacznie młodszych. Nie chodzi rzecz jasna o nowość technologiczną, bo trudno tak nazwać rozwiązanie starsze od większości jego użytkowników, ale o pewien kontekst kulturowy. Dla ludzi wychowanych na plikach i Spotify gramofon był czymś świeżym. Nagle muzyka dostała wielką okładkę, oryginalnie wyglądający nośnik i całą otoczkę - od zakupu po ewentualny (opcjonalny) odsłuch.

Dla dojrzałych melomanów, którzy zaczynali właśnie od winyli albo przegrywanych na kasety audycji radiowych, zabrzmi to co najmniej dziwnie, ale dla wielu młodych ludzi muzyka nigdy nie miała żadnej fizycznej formy. Była empetrójkami na komputerze, teledyskami z YouTube'a, playlistami na Spotify, ale nigdy czymś, co można dotknąć, postawić na półce albo zamówić w preorderze i czekać, aż przyjdzie do paczkomatu. Winyl otworzył przed nimi drzwi do tego magicznego świata, ale zachwyt chyba właśnie mija. Dzieci ludzi, którzy odkryli winyle dziesięć lat temu, mogą już nie widzieć w nich niczego niezwykłego. Dla nich gramofon będzie urządzeniem, które stoi u rodziców obok amplitunera i kompletu kieliszków używanych dwa razy w roku. Tak samo jak dla mojego pokolenia normalnym widokiem był magnetofon kasetowy. Kiedyś fascynujący wynalazek, obiekt pożądania, później po prostu stary grat.

Być może właśnie dochodzimy do tego momentu. Ceny płyt rosną, entuzjazm trochę stygnie, półki kolekcjonerów się zapełniają, a ludzie odkrywają, że po kupieniu setnego winyla niekoniecznie słucha się muzyki sto razy częściej. Co gorsza, rynek zrobił wszystko, aby z czegoś sympatycznego i trochę romantycznego zrobić kolejną maszynę do wyciskania pieniędzy. Jeśli wybieramy się na giełdę, wyobrażając sobie, że z setek plastikowych skrzynek uda nam się wygrzebać jakieś perełki, rzadkie wydania albo po prostu fajne płyty w bardzo dobrym stanie, a za torbę winyli zapłacimy tyle, co za jedną nową płytę, można się srogo rozczarować. Jeśli celujemy w nówki, z reguły jest jeszcze drożej. A kiedy zwykły album zaczyna kosztować tyle, że przy kasie człowiek przez chwilę zastanawia się, czy dociągnie do końca miesiąca, czar może prysnąć.

Drogie płyty i różnego rodzaju komplikacje związane z ich odtwarzaniem i przechowywaniem, od zakupu i ustawiania gramofonu aż po nieuchronne zagracenie mieszkania, sprawiły, że część osób zaczęła szukać alternatywy. I znalazła ją - to płyty kompaktowe, a coraz częściej także kasety magnetofonowe. No bo bądźmy szczerzy, jeśli kupujemy takie przedmioty, nie mając najmniejszego zamiaru regularnie ich używać (jak wynika z ankiet, często nawet nie mając do tego odpowiedniego sprzętu), a zależy nam wyłącznie na ich kolekcjonowaniu albo wspieraniu ulubionych wykonawców, równie dobrze możemy kupić coś innego, mniejszego i tańszego. Płyta kompaktowa pasuje tu jak ulał. Na dobrą sprawę mogłyby to być koszulki, czapki, kubki albo - co widujemy na koncertach System of a Down - kostki do gitary.

Jak donosi RIAA (Recording Industry Association of America), w pierwszej połowie 2026 roku przychody ze sprzedaży płyt kompaktowych wzrosły o 58,6% w porównaniu do roku poprzedniego, osiągając 171 milionów dolarów. Myślicie, zdziadziali audiofile, że ludzie wreszcie "przejrzeli na oczy" i uznali, że cedeki brzmią lepiej niż pliki i streaming? Że znudziło im się comiesięczne opłacanie subskrypcji za muzykę, która może po prostu zniknąć z zasobów danego serwisu? Że pokochali kolejną starożytną technologię i zapragnęli teraz kłaść płyty nie na duży, spokojnie obracający się talerz, ale na wyjeżdżającą z urządzenia tackę? Nie wydaje mi się. Oni po prostu przerzucili się ze zbierania dużych, niepraktycznych i drogich kawałków plastiku na te nieco mniejsze i tańsze. A to, jaki sprzęt służy do ich odtwarzania, na czym w ogóle polega odczyt danych za pomocą wiązki lasera i jak ma się dźwięk z płyt kompaktowych do brzmienia winyli i streamingu, gówno ich obchodzi.

Czy moda na gramofony i czarne płyty przemija? Czy wzrost sprzedaży płyt CD to nic innego jak przesiadka części kolekcjonerów na nowy format, a niebawem to samo stanie się z kasetami magnetofonowymi, MiniDiscami, płytami SACD i Blu-ray Audio? Nie wiem, ale trudno nie zauważyć, że ten rozpędzany od wielu lat pociąg hamuje. Może nastąpiło zmęczenie materiału, może rynek się nasycił, a może część osób uznała, że na trzydziestu płytach i budżetowym gramofonie odkurzanym i używanym dwa razy w roku należałoby tę zabawę zakończyć. I wiecie co? Jeśli winylowy boom faktycznie zacznie się kończyć, nie będę rozpaczał. Obstawiam nawet, że wyjdzie mu to na zdrowie. Znikną ludzie kupujący płyty dlatego, że dobrze wyglądają na Instagramie. Firmy przestaną tłoczyć siedemnastą wersję tego samego albumu. Sklepy wyczyszczą magazyny, a ceny może trochę znormalnieją. Po jakimś czasie zostaną tylko ci, którzy naprawdę lubią słuchać muzyki właśnie w ten sposób. Czyli dokładnie ci sami ludzie, którzy kupowali winyle wtedy, gdy podobno były martwe. I może wtedy znowu będzie fajnie.

Komentarze (6)

  • meloman nie audiofil

    Zacznijmy od tego, że poza starymi tłoczeniami już niewznawianymi, praktycznie 100% materiału z ostatnich 20-30 lat, który trafia na winyl to nagrania zarejestrowane cyfrowo. Kiedyś guru fanów czarnej płyty - Michael Framer zwymyślał tych, którzy twierdzili, że nawet Mobile Fidelity i inne specjalistyczne wytwórnie przeszły na cyfrę. A jednak przeszły i materiał z taśmy-matki zostaje skonwertowany na plik DSD przed remasteringiem i tłoczeniem płyt. Zatem opowiadanie, o niepokalanej czystości analogu zaczyna być dyskusją o zawartości cukru w cukrze. Musiał to przyznać nawet wielki Framer. Z całym szacunkiem dla analogu, on już nie będzie grać lepiej i niech mi nikt nie opowiada, że „nie musi, bo jest doskonały”. Nie jest doskonały i nigdy nie był: szumy, trzaski, zniekształcenia wynikające z błędów prowadzenia ramienia i igły (można tego uniknąć w gramofonach z ramieniem tangencjalnym, ale któż ma takie ramię? To rzadkość). O limicie dynamiki i szybkim zużyciu nośnika nie wspominam. Czarna płyta to wspaniały świadek czasów, ale jak mawiają Czesi to se ne vrati. Bańka spekulacyjna właśnie pęka. Gramofon, byle jaki, ale tani, można kupić nawet w supermarkecie, ale płyty są drogie i z tym nic zrobić nie można.

    6
  • marek

    Kupiłem gramofon w 2017 roku, miałem frajdę kilka miesiecy. Teraz stoi nieuzywany. FLAC góruje.

    1
  • Garfield

    Jest mi to w zasadzie obojętne, bo w winyl nie wszedłem z przyczyn praktycznych. Lubię okazjonalnie posłuchać u kogoś, ale niedogodności użytkowe są dla mnie dyskwalifikujące. Mam nadzieję, że ta sama moda na retro nie wywinduje przesadnie cen płyt CD, zanim przeminie.

    0
  • Darek

    No, Panie Tomaszu, w końcu czyta się przyjemnie bez niepotrzebnego nadęcia czy palenia mózgu. Brzytwa Ockhama dobrze zastosowana :) Gratuluję świetny artykuł, bardzo mi się podobał.

    2
  • Tomasz

    Świetny tekst!

    0
  • Tomek

    Też uległem czarowi i dalej ulegam, ale zdecydowanie mniej na mnie działa. Banalny fakt - ceny płyt... no bez jaj.

    0

Skomentuj

Komentuj jako gość

0

Zobacz także

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Kolejny wielki comeback - wraca moda na słuchawki przewodowe! Tylko gdzie je znaleźć?

Kolejny wielki comeback - wraca moda na słuchawki przewodowe! Tylko…

Jeszcze kilka lat temu sprawa wydawała się przesądzona. Słuchawki przewodowe miały pozostać domeną audiofilów, muzyków i ludzi, którzy z jakiegoś powodu nie chcą pogodzić się z postępem, podczas gdy cała reszta świata miała przejść na Bluetooth i już nigdy nie oglądać się za siebie. Trudno było z tym dyskutować. Kabel...

Marcin Ostapowicz - JPLAY

Marcin Ostapowicz - JPLAY

Cyfrowe audio przeszło w ostatnich latach niesamowitą drogę. Kiedyś wystarczał komputer, skromna kolekcja plików na dysku i DAC podłączony przez USB, dziś mamy serwery muzyczne, transporty sieciowe, dedykowane systemy operacyjne, aplikacje sterujące, serwisy streamingowe i całą infrastrukturę, którą część audiofilów traktuje równie poważnie jak wzmacniacz czy kolumny. Sam przez długi...

Czy moda na winyl się skończy? Jeśli tak, to bardzo dobrze!

Czy moda na winyl się skończy? Jeśli tak, to bardzo…

Od kilku lat mam wrażenie, że czarna płyta przestała być nośnikiem muzyki, a zaczęła pełnić mniej więcej tę samą funkcję co rower typu ostre koło, ekspres kolbowy i broda przystrzyżona tak pieczołowicie, żeby wyglądała na nieprzystrzyżoną. Winyl jest czymś, co po prostu trzeba mieć. Najlepiej całą kolekcję. I choć nie...

Od toroidów do wzmacniaczy marzeń - Fezz Audio

Od toroidów do wzmacniaczy marzeń - Fezz Audio

Gdyby ktoś powiedział, że siedziba jednej z najciekawszych i najszybciej rozwijających się firm produkujących wzmacniacze lampowe i podzespoły do sprzętu hi-fi nie mieści się w Monachium, Glasgow czy Tokio, ale w maleńkiej wsi pod Białymstokiem, wielu audiofilów uniosłoby brwi. W końcu to samo serce Podlasia, które w Polsce uważane jest...

Sekrety skandynawskiego designu - od architektury do sprzętu stereo

Sekrety skandynawskiego designu - od architektury do sprzętu stereo

Styl skandynawski to jedno z najbardziej rozpoznawalnych zjawisk we współczesnym wzornictwie. Często bywa opisywany tak, jakby był gotowym schematem - zestawem zasad, które można odtworzyć w dowolnym miejscu na świecie. Wystarczy tylko połączyć jasne drewno, białe ściany, kilka prostych form, odrobinę tekstyliów, rośliny w ceramicznej doniczce i gotowe. W rzeczywistości...

Bannery dolne

Nowe testy

Poprzedni Następny
Sonus Faber Olympica I G3

Sonus Faber Olympica I G3

A więc przymierzacie się do zakupu zestawów głośnikowych? Na podstawie rozmiaru pomieszczenia, wcześniejszych doświadczeń, sprzętu towarzyszącego i własnych preferencji określiliście nawet, jaka mniej więcej powinna to być konstrukcja? Krótko mówiąc,...

Naim Muso Utopia

Naim Muso Utopia

W świecie wysokiej klasy sprzętu audio istnieje pewien niepisany podział obowiązków. Jeśli chcemy naprawdę dobrze słuchać muzyki, kupujemy wzmacniacz, odtwarzacz sieciowy i parę porządnych kolumn. Jeśli zależy nam na efektownym...

Unison Research Unico PRE v2 + Unico DM v2

Unison Research Unico PRE v2 + Unico DM v2

Rynek sprzętu hi-fi ma dość osobliwy stosunek do postępu. W świecie streamerów, przetworników cyfrowo-analogowych, słuchawek bezprzewodowych i systemów all-in-one nowy model powinien pojawić się możliwie szybko, najlepiej z wydajniejszym procesorem,...

Bannery boczne

Komentarze

Luk
Dla mnie super, czekałem na Qubuz.... Długo, ale są już w PL. Zarobki dla artystów większe, aplikacja fajnie chodzi w porównaniu do konkurencji. Baza artystów n...
Artur
No cóż gramofon dla bardzo mało wymagających moim zdaniem bez sensu. Sama waga mówi za siebie. 3 kg może ważyć talerz, a nie caly gramofon. Ktoś kto kupi taki m...
Bolo
Wygląda jak Rega Naia z Temu.
skonsternowany
Franco Serblin, legendarny i nieżyjący już założyciel firmy przewraca się w grobie. Po pierwsze dlatego, że został "wygumkowany" ze wszystkich materiałów firmow...
Jakub
Z tego co Pan napisał, czyżby najlepsze Sonusy robił teraz Xavian?

Płyty

Madonna - Ray of Light

Madonna - Ray of Light

Jedni artyści przez całą karierę konsekwentnie rozwijają jeden styl, stopniowo udoskonalając swoje brzmienie, inni zaś co kilka lat próbują wymyślić...

Newsy

Tech Corner

Bluetooth w sprzęcie audio - wersje, kodeki, ustawienia

Bluetooth w sprzęcie audio - wersje, kodeki, ustawienia

W dobie niesamowitej popularności bezprzewodowego sprzętu audio trudno zaprzeczyć, że jest to przyszłość. I to nie tylko jeśli chodzi o urządzenia mobilne, ale także te, z których korzystamy w domu. Trzymając w ręku smartfon czy tablet, potrzebujemy przecież tylko kompatybilnej z nimi elektroniki, aby móc wygodnie odtwarzać muzykę z ulubionego...

Nowości ze świata

  • JBL has introduced a new generation of one of its most distinctive wireless speakers. The Pulse 6 is the latest version of a portable device that does more than just play music - it also doubles as an eye-catching lamp,...

  • Retro-inspired hi-fi equipment is enjoying something of a renaissance. Manufacturers are increasingly revisiting designs from decades past, and few things evoke the golden age of stereo quite like a pair of large standmount speakers with generously sized woofers. French manufacturer...

  • Throughout history, humanity has devoted an extraordinary amount of effort to making life easier. We invented the wheel, the steam engine, electricity, computers, and the Internet. The audio industry has followed a similar path. Once upon a time, listening to...

Prezentacje

Bez szumów, bez kabli, bez kompromisów - Sennheiser

Bez szumów, bez kabli, bez kompromisów - Sennheiser

Czy znasz firmę Sennheiser? Na to pytanie twierdząco odpowie niemal każdy, kto interesuje się szeroko pojętym sprzętem audio. DJ, prezenter radiowy, producent muzyczny, artysta, gwiazda estrady, kierownik sceny, zapalony gracz, audiofil, a nawet zwyczajny słuchacz mający chrapkę na porządne słuchawki jednej z prestiżowych marek - wszyscy oni prawdopodobnie choć raz...

Poradniki

Galerie

Popularne testy

Dyskografie

Wywiady

Marcin Ostapowicz - JPLAY

Marcin Ostapowicz - JPLAY

Cyfrowe audio przeszło w ostatnich latach niesamowitą drogę. Kiedyś wystarczał komputer, skromna kolekcja plików na dysku i DAC podłączony przez...

Vintage

Technics RS-1506 US

Technics RS-1506 US

Sprzęt audio ma swój nieodparty urok – potwierdzą to nawet ci, którzy nie interesują się tego rodzaju rzeczami i przechodzą...

Słownik

Poprzedni Następny

FLAC

Free Lossless Audio Codec - format bezstratnej kompresji dźwięku chętnie wybierany przez audiofilów. W przeciwieństwie do stratnych kodeków dźwięku takich jak Vorbis, MP3 i AAC, kodek FLAC nie usuwa żadnych...

Cytaty

WieslawMysliwski.png

Strona używa plików cookie zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Dowiedz się więcej na temat danych osobowych, zapoznając się z naszą polityką prywatności.