Naim Muso Utopia

W świecie wysokiej klasy sprzętu audio istnieje pewien niepisany podział obowiązków. Jeśli chcemy naprawdę dobrze słuchać muzyki, kupujemy wzmacniacz, odtwarzacz sieciowy i parę porządnych kolumn. Jeśli zależy nam na efektownym dźwięku podczas oglądania filmów, budujemy system kina domowego z amplitunerem, subwooferem i głośnikami rozmieszczonymi wokół kanapy. Jeżeli natomiast najważniejsze są dla nas wygoda, estetyka i ograniczenie liczby urządzeń do absolutnego minimum, wybieramy soundbar lub głośnik bezprzewodowy, godząc się z tym, że pod względem jakości brzmienia będzie to rozwiązanie kompromisowe. Tak przynajmniej wygląda teoria, która przez wiele lat sprawdzała się całkiem nieźle. Problem w tym, że producenci sprzętu audio najwyraźniej postanowili przestać się jej trzymać. Coraz częściej dostajemy urządzenia, które nie chcą być przypisane do jednej kategorii, lecz mają zastępować kilka różnych elementów domowego systemu rozrywki. Zwykle kończy się na obietnicach, bo choć łatwo wyposażyć soundbar w funkcje sieciowe albo dodać do głośnika Bluetooth wejście HDMI, znacznie trudniej sprawić, aby takie urządzenie rzeczywiście grało na poziomie dobrego zestawu stereo. Czasami jednak konstruktorzy podchodzą do tego zadania bardzo poważnie, nie zadowalając się stwierdzeniem, że użytkownikowi i tak wystarczy mocny bas, wyraźne dialogi i możliwość puszczenia ulubionej playlisty ze smartfona. Wówczas powstają urządzenia, które zmuszają nawet zatwardziałych audiofilów do zastanowienia się, czy wszystkie pielęgnowane przez nich przyzwyczajenia rzeczywiście mają sens. I nagle dostajemy na przykład parę głośników bezprzewodowych, które mimo skromnych rozmiarów grają nie gorzej niż potężne podłogówki. Albo przepiękny wzmacniacz, który jest tak płaski, że można go nawet powiesić na ścianie, a swoimi możliwościami i brzmieniem zawstydza hi-endowe integry i końcówki mocy ważące pięćdziesiąt kilogramów. Czy urządzeniem łamiącym utarte schematy okaże się także nowy Naim Muso Utopia?

Historia brytyjskiej firmy jest niezwykle ciekawa i dość przewrotna. Naim Audio został założony w 1973 roku przez Juliana Verekera, człowieka o nieprzeciętnej osobowości, który nie zamierzał podporządkowywać się branżowym konwenansom. W swoich wzmacniaczach stosował rozwiązania, które nie zawsze podobały się konkurentom, a jeszcze mniej instalatorom i użytkownikom sprzętu innych marek. Charakterystyczne gniazda DIN, zewnętrzne zasilacze, specyficzna filozofia projektowania elektroniki, a nawet sposób układania przewodów sprawiały, że wejście w świat Naima przypominało trochę przystąpienie do ekskluzywnego klubu. Z jednej strony otrzymywaliśmy urządzenia o bardzo charakterystycznym brzmieniu, z drugiej - musieliśmy zaakceptować zasady ustalone przez producenta. Naimowcy byli jednak przekonani, że warto. Brytyjskie wzmacniacze słynęły z dynamiki, szybkości, poczucia rytmu i umiejętności angażowania słuchacza. Nie zawsze były idealnie neutralne (a właściwie to celowo nie były), nie zawsze imponowały mocą na papierze (bo w praktyce okazywały się o wiele potężniejsze), ale kiedy już trafiały na odpowiednie kolumny, potrafiły pokazać muzykę z taką energią, że trudno było spokojnie usiedzieć na fotelu. Naim nigdy nie był producentem sprzętu mającego tylko wiernie odtworzyć wszystkie informacje zapisane na płycie. W jego świecie najistotniejsze nie były pomiary ani wierność wobec oryginału. Liczyło się tylko jedno - aby słuchacz poczuł, że uczestniczy w muzycznym wydarzeniu, a nie siedzi przed stertą elektroniki, która potrafi tylko leniwie plumkać, udając, że przenosi do naszego pokoju koncertowe wrażenia.

Przez długi czas wydawało się, że firma pozostanie wierna tej filozofii również pod względem konstrukcyjnym. Kolejne wzmacniacze, przedwzmacniacze, końcówki mocy i zasilacze tworzyły coraz bardziej rozbudowany ekosystem, a przechodzenie na wyższy poziom jakości dźwięku bardzo często oznaczało dostawienie do stolika kolejnego czarnego pudełka. Tymczasem świat zaczął się zmieniać. Najpierw pojawiły się odtwarzacze sieciowe, potem popularność zdobyły serwisy streamingowe, a w końcu coraz większa grupa klientów doszła do wniosku, że nie chce już budować domowego ołtarzyka złożonego z sześciu komponentów, tylko słuchać muzyki. Najlepiej od razu, bez czekania na rozgrzanie lamp, wybierania odpowiedniego wejścia, uruchamiania kolejnych urządzeń i zastanawiania się, dlaczego tym razem komputer nie widzi przetwornika. Naim zareagował na tę zmianę znacznie szybciej niż wielu jego konkurentów. W 2009 roku zaprezentował pierwszego Uniti, łączącego odtwarzacz CD, funkcje sieciowe i wzmacniacz zintegrowany, a pięć lat później wprowadził na rynek pierwszy głośnik Muso. I właśnie wtedy zaczęła się prawdziwa rewolucja.

Pamiętam, że kiedy zobaczyłem pierwsze zdjęcia Muso, pomysł wydawał mi się interesujący przede wszystkim ze względu na wzornictwo. Elegancka, aluminiowa obudowa, przezroczysta podstawa, efektowny radiator i wielkie, podświetlane pokrętło sterujące robiły znakomite wrażenie. Trudno było jednak uwierzyć, że firma znana z produkcji wzmacniaczy dla ortodoksyjnych audiofilów nagle stworzyła jednoczęściowy głośnik, który będzie czymś więcej niż luksusową alternatywą dla kuchennego radia. Zresztą nie byłem w tych wątpliwościach odosobniony. Dla jednych Muso był zbyt drogi i zbyt dziwaczny, dla innych - zbyt mało audiofilski. Okazało się jednak, że między tymi grupami istnieje ogromna liczba klientów, którzy nie widzą niczego niewłaściwego w połączeniu dobrej jakości dźwięku z wygodą i nowoczesną funkcjonalnością. Muso odniósł sukces, doczekał się mniejszego brata o nazwie Muso Qb, a w 2019 roku pojawiła się jego druga generacja. W teście tego ostatniego modelu pisałem, że Brytyjczykom udało się wreszcie tchnąć w jednoczęściowy głośnik coś z charakteru ich klasycznej elektroniki. Bas stał się szybszy, średnica bardziej przejrzysta i namacalna, a muzyka odzyskała energię, której brakowało mi w pierwowzorze. Oczywiście Muso 2nd Generation nie potrafił wyczarować takiej stereofonii jak dwie prawidłowo ustawione kolumny, ale jako urządzenie do codziennego słuchania muzyki i odtwarzania dźwięku z telewizora sprawdzał się znakomicie. Na tyle dobrze, że postanowiłem zostawić go w salonie, między pełnowymiarowymi kolumnami napędzanymi przez znacznie poważniejszy wzmacniacz.

W międzyczasie wydarzyło się jednak coś jeszcze ważniejszego. W 2011 roku Naim połączył siły z Focalem, francuskim producentem kolumn głośnikowych, słuchawek i przetworników, którego historia sięga 1979 roku. Obie firmy znalazły się w jednej grupie, co z technicznego punktu widzenia miało ogromny sens. Brytyjczycy znakomicie znali się na wzmacniaczach, źródłach sygnału i elektronice sterującej, natomiast Francuzi od dziesięcioleci rozwijali własne membrany, układy magnetyczne i technologie akustyczne. Z czasem zaczęły powstawać urządzenia, których nie dałoby się jednoznacznie przypisać do jednej z tych marek. Doskonałym przykładem jest system Focal Diva Utopia, czyli para luksusowych, aktywnych kolumn bezprzewodowych, wykorzystujących elektronikę i technologie streamingu Naima. Kolejnym krokiem był Muso Hekla - potężny, piętnastoprzetwornikowy system all-in-one z obsługą Dolby Atmos, zaprojektowany wspólnie przez inżynierów z Salisbury i Saint-Étienne. Hekla pokazała, że obie firmy nie zamierzają już ograniczać się do klasycznych zestawów stereo ani rozwijać linii Muso wyłącznie poprzez drobne modernizacje. Nowym celem stało się urządzenie, które z jednej obudowy potrafi wydobyć dźwięk wypełniający cały salon, a jednocześnie zachowuje muzyczne ambicje swoich twórców.

Muso Utopia jest rozwinięciem tej koncepcji, ale również produktem o szczególnym znaczeniu symbolicznym. Po raz pierwszy w historii Naima pojawiło się bowiem oznaczenie Utopia, które dotychczas kojarzyliśmy przede wszystkim z najbardziej zaawansowanymi konstrukcjami Focala. W katalogu francuskiej firmy nazwa ta jest zarezerwowana dla urządzeń flagowych - nie tylko kolumn, ale również słuchawek. Teraz do tego arystokratycznego grona dołącza soundbar. Profanacja? Cóż, jako audiofil miałem mieszane uczucia, ale z drugiej strony użycie nazwy "Utopia" tylko wzmocniło moją ciekawość. Mamy dowód na to, że współpraca Naima i Focala zabrnęła bardzo, bardzo daleko. Z zewnątrz wygląda to tak, jakby obie firmy połączyły swoje działy projektowe. Być może niedługo zobaczymy całą serię kolumn Naima, które dziwnym trafem będą wyglądały jak przestylizowane Sopry albo potężny, hi-endowy, 16-kanałowy procesor i wzmacniacz audio-wideo z logo Focala? A nie, czekaj - to już było (Astral 16). Tak czy inaczej połączenie soundbara Naima z nazwą charakterystyczną dla flagowych produktów Focala jest zabiegiem co najmniej intrygującym. Być może ta decyzja ma dać nam do zrozumienia, jak wysoko producent zawiesił sobie poprzeczkę? W dodatku zrobił to w kategorii, która dla wielu miłośników tradycyjnego hi-fi pozostaje podejrzana, żeby nie powiedzieć - z definicji nieaudiofilska. Trzeba przyznać, że robi się interesująco.

Wygląd i funkcjonalność

Na pierwszy rzut oka Muso Utopia wygląda jak bliski krewny Hekli, a także daleki potomek pierwszego Muso. Projektanci zachowali charakterystyczną, geometryczną formę, masywny aluminiowy korpus i ogromne, okrągłe pokrętło sterujące umieszczone na górnej ściance. Zamiast jednak rozwijać koncepcję klasycznego, zbitego głośnika sieciowego, zaprojektowali konstrukcję zdecydowanie bardziej rozłożystą. Utopia ma metr szerokości, 11,8 cm wysokości i 29,5 cm głębokości. Waży 14,1 kg, a więc niewiele mniej niż niejedna porządna kolumna podłogowa. Jest to sprzęt, który z pewnością nie zginie na szafce pod telewizorem. Zresztą nawet określenie "soundbar" wydaje się tutaj trochę mylące, ponieważ większość urządzeń należących do tej kategorii przypomina długą, płaską listwę, którą można powiesić na ścianie. Muso Utopia jest raczej szerokim, masywnym prostopadłościanem, którego rozmiary pozwalają nie tylko zmieścić odpowiednio duże przetworniki, ale także nadać całej konstrukcji właściwą sztywność i objętość akustyczną. Nie mamy więc do czynienia z próbą maksymalnego odchudzenia obudowy. Przeciwnie - producent wyraźnie uznał, że skoro system ma zastąpić kompletne nagłośnienie, musi otrzymać odpowiednie warunki do pracy.

Czarny, anodowany korpus z aluminium wygląda bardzo elegancko, a delikatny czerwony akcent biegnący wzdłuż obudowy stanowi nawiązanie do prestiżowej rodziny Utopia. Ten jeden szczegół wystarcza, aby urządzenie nabrało nieco bardziej ekskluzywnego charakteru. Co ważne, projektanci nie przesadzili z ozdobnikami. Nie znajdziemy tu wielkiego logo, chromowanych pierścieni ani błyszczących powierzchni, które na zdjęciach reklamowych wyglądają efektownie, ale w normalnym salonie szybko zaczynają zbierać kurz i odciski palców. Dominują proste linie, ciemne materiały i bardzo konsekwentnie poprowadzone akcenty. Z przodu znajduje się materiałowa maskownica, pod którą kryje się siedem przetworników. Można ją zdjąć, aby obejrzeć układ akustyczny, choć trzeba przyznać, że Muso Utopia wygląda atrakcyjnie również wtedy, gdy wszystkie jednostki pozostają zasłonięte. Ale, ale... Oprócz tych siedmiu najważniejszych głośników ten potężny soundbar wykorzystuje jeszcze osiem jednostek pełnopasmowych. Umieszczono je pod metalowymi maskownicami po bokach i na górze obudowy. Dzięki nim system ma budować szerszą, bardziej przestrzenną scenę dźwiękową. Mimo użycia wysokiej klasy materiałów urządzenie pozostaje całkiem dyskretne. W przeciwieństwie do niektórych kolumn nie jest to konstrukcja, która usilnie stara się pokazać każdemu gościowi, ile kosztowała. Wszystko zależy tu od warunków i podejścia patrzącego. Dla jednych Muso Utopia będzie ozdobą wnętrza, dla innych - elementem wyposażenia zgrabnie wtapiającym się w przestrzeń wokół niego.

Najbardziej charakterystycznym elementem pozostaje oczywiście pokrętło sterujące. W pierwszym Muso było ono stylistyczną atrakcją, jednym z tych detali, które sprawiają, że nawet osoba zupełnie niezainteresowana sprzętem audio podchodzi do urządzenia i zaczyna się nim bawić. W kolejnych generacjach Naim rozwijał ten pomysł, integrując duży, obrotowy regulator głośności z interfejsem dotykowym i czujnikiem zbliżeniowym. W Utopii zastosowano podobne rozwiązanie. Obracając pierścień, regulujemy głośność, a środkowa część pozwala obsługiwać podstawowe funkcje. Podświetlenie reaguje na zbliżenie dłoni, dzięki czemu panel nie musi przez cały czas świecić w ciemnym pomieszczeniu. To drobiazg, ale bardzo istotny w sprzęcie przeznaczonym również do oglądania filmów. Trudno przecież uznać za luksusowe urządzenie, którego świecący wyświetlacz nieustannie rozprasza nas podczas wieczornego seansu. Warto także docenić samą obecność dużego, fizycznego pokrętła. W epoce, w której nawet regulację głośności najchętniej przenosi się do aplikacji, możliwość podejścia do sprzętu i wykonania jednego, intuicyjnego ruchu staje się czymś w rodzaju luksusu. Jako użytkownik Muso 2nd Generation doskonale o tym wiem. Może to głupie, ale choć w każdej chwili mogę ustawić głośność z poziomu aplikacji, często łapię się na tym, że podchodzę do głośnika, aby pokręcić tą wielką gałką. Naim na pewno wiele zainwestował w ten jeden element, ale było warto, bo wciąż robi wrażenie i sprawia, że fizyczny kontakt ze sprzętem jest czystą przyjemnością.

Ze względu na swoje gabaryty Utopia nie jest urządzeniem, które można bez zastanowienia postawić w dowolnym miejscu. Metr szerokości nie stanowi jeszcze problemu, szczególnie gdy mówimy o telewizorach o przekątnej 65 czy 75 cali. Znacznie bardziej kłopotliwa może się okazać głębokość. Prawie trzydzieści centymetrów oznacza, że soundbar zajmie sporą część typowej szafki RTV. Jeśli telewizor stoi na szerokiej, niskiej podstawie albo na komodzie pod nim znajduje się już dekoder, wzmacniacz albo gramofon, może zabraknąć miejsca na ustawienie obu urządzeń obok siebie. Z kolei umieszczenie Utopii bezpośrednio przed ekranem grozi zasłonięciem jego dolnej części. Podobnie jak w przypadku innych dużych soundbarów, całą operację trzeba przemyśleć, chyba że akurat tak się składa, że telewizor wisi na ścianie, a pod nim znajduje się duży mebel, który bez problemu podoła takiemu wyzwaniu. Dokładnie tak wygląda to w moim salonie, więc przetestowanie Muso Utopii nie było dla mnie wielkim wyzwaniem. Wystarczyło lekko przesunąć wzmacniacz i wynieść jeden element dekoracyjny, który normalnie znajduje się po drugiej stronie szafki RTV. W wielu domach może to jednak wyglądać inaczej, a przecież jedną z głównych zalet jednoczęściowych systemów audio ma być łatwość instalacji i ograniczenie problemów związanych z urządzaniem salonu. Tymczasem w przypadku Utopii może się okazać, że zanim w ogóle zaczniemy słuchać muzyki, będziemy musieli przeprowadzić małą reorganizację przestrzeni. No ale cóż, to nie jest pierwszy lepszy soundbar z supermarketu.

Pod względem możliwości połączeniowych Muso Utopia jest urządzeniem bardzo nowoczesnym, choć niekoniecznie tak wszechstronnym, jak mogłaby sugerować jego cena. Najważniejszym gniazdem dla miłośników filmów będzie HDMI eARC, pozwalające przesyłać dźwięk z telewizora, również w formatach wielokanałowych. Dzięki obsłudze HDMI CEC można także sterować poziomem głośności za pomocą pilota telewizora. To wygodne rozwiązanie, szczególnie że Naim nie dołącza do swojego flagowego systemu osobnego pilota. W przypadku muzyki nie jest to wielki problem, ponieważ do wybierania utworów i tak najczęściej korzystamy ze smartfona lub tabletu, ale przy urządzeniu kosztującym ponad dwadzieścia tysięcy złotych taki brak może dziwić. W końcu nie każdy lubi szukać telefonu tylko po to, aby sterować dźwiękiem, a niektórzy w ogóle starają się ograniczać korzystanie z urządzeń mobilnych podczas słuchania muzyki. Z drugiej strony trudno uznać to za poważną wadę, jeśli większość codziennych czynności można wykonać za pomocą dużego pokrętła, pilota telewizora lub aplikacji.

Oprócz HDMI eARC otrzymujemy cyfrowe wejście optyczne, przewodowe złącze sieciowe Ethernet oraz wyjście RCA przeznaczone do podłączenia subwoofera. I właściwie na tym lista fizycznych złączy się kończy. Nie ma dodatkowych wejść HDMI, przez które moglibyśmy przepuścić sygnał z konsoli lub odtwarzacza Blu-ray, nie ma wejścia analogowego dla gramofonu z zewnętrznym przedwzmacniaczem ani klasycznego wejścia liniowego dla odtwarzacza CD. O ile w przypadku niedrogiego głośnika sieciowego można by przejść nad tym do porządku dziennego, o tyle przy urządzeniu aspirującym do zastąpienia całego systemu stereo sytuacja wygląda trochę inaczej. Utopia jest bowiem świetnie przygotowana do współpracy ze źródłami cyfrowymi i usługami sieciowymi, ale nie stanowi uniwersalnego centrum zarządzania domowym sprzętem audio. Odtwarzacz CD można podłączyć przez wyjście optyczne, jeśli takie posiada, natomiast jeśli komuś marzy się gramofon, to już w tym momencie pojawią się schody. Konsola, dekoder i odtwarzacz Blu-ray będą zwykle podłączone do telewizora, który następnie przekaże sygnał do Naima, więc tu nie widzę problemów. Jest to wygodne, dopóki telewizor prawidłowo obsługuje wszystkie potrzebne formaty i potrafi przesłać je przez eARC. W przeciwnym razie może się okazać, że ograniczeniem całego systemu nie jest soundbar, lecz ekran, do którego go podłączyliśmy.

W dziedzinie streamingu Naim czuje się jak ryba w wodzie. Muso Utopia korzysta z platformy Pulse, stanowiącej rozwinięcie wieloletnich doświadczeń brytyjskiej firmy w projektowaniu odtwarzaczy sieciowych. Do dyspozycji mamy Spotify Connect, Tidal Connect, Qobuz Connect, Apple AirPlay, Google Cast, Presto Music, radio internetowe i odtwarzanie plików z sieci lokalnej za pomocą UPnP. Obsługiwane są także popularne formaty bezstratne i pliki wysokiej rozdzielczości, w tym WAV do 32 bitów i 384 kHz, FLAC, AIFF i ALAC do 24 bitów i 384 kHz oraz DSD64 i DSD128. W praktyce oznacza to, że użytkownik nie musi martwić się, czy jego ulubiony serwis muzyczny będzie współpracował z Naimem, ani zastanawiać się nad konwersją większości plików zgromadzonych na dysku sieciowym. Można korzystać z aplikacji dostarczonej przez producenta, przesyłać muzykę bezpośrednio z Tidala lub Qobuza albo wykorzystać urządzenie jako element większej instalacji multiroom. Bluetooth również jest dostępny, choć akurat w tej dziedzinie Naim nie zdecydował się na szczególnie ekstrawaganckie rozwiązania. Oficjalna specyfikacja wymienia wersję 5.1 i kodeki SBC oraz AAC. Nie ma więc potwierdzonej obsługi aptX HD, aptX Adaptive czy LDAC. Nie jest to wielki problem, ponieważ w domu znacznie lepiej korzystać z Wi-Fi i bezpośredniego streamingu, ale niektórzy użytkownicy mogą być zaskoczeni, że urządzenie tej klasy nie oferuje bardziej zaawansowanych kodeków Bluetooth. Warto również pamiętać, że deklarowana obsługa plików wysokiej rozdzielczości nie oznacza automatycznie zachowania ich oryginalnych parametrów przez wszystkie etapy przetwarzania sygnału.

Sama aplikacja Focal & Naim jest rozwijana od lat i stanowi jeden z ważniejszych elementów całego ekosystemu obu marek. Umożliwia wybieranie źródeł, kontrolowanie odtwarzania, korzystanie z serwisów muzycznych, zmianę ustawień brzmienia, aktualizowanie oprogramowania i konfigurację urządzeń pracujących w różnych pomieszczeniach. Producent deklaruje możliwość synchronizacji nawet 32 kompatybilnych streamerów Focala i Naima. To oczywiście scenariusz wykraczający daleko poza potrzeby przeciętnego użytkownika, ale pokazuje, że Utopia nie jest samotną wyspą. Jej posiadacz może korzystać z innych urządzeń sieciowych tych marek i kontrolować całość za pomocą jednej aplikacji. Warto jednak pamiętać, że multiroom nie oznacza automatycznie możliwości przekształcenia Utopii w tradycyjny system kina domowego z dodatkowymi tylnymi głośnikami. Synchronizowanie muzyki w kilku pokojach jest czymś innym niż przypisywanie poszczególnym urządzeniom kanałów surround. W przypadku Utopii nie potwierdzono możliwości takiej rozbudowy. Możemy więc dołączyć aktywny subwoofer, ale jeśli marzy nam się pełny zestaw Dolby Atmos z fizycznie rozmieszczonymi głośnikami efektowymi, będziemy musieli poszukać innego rozwiązania.

Największą atrakcją opisywanego soundbara pozostają oczywiście możliwości przestrzenne. Producent deklaruje obsługę Dolby Atmos w konfiguracji 7.1.2, a także własnego systemu Sphere, wykorzystującego techniki kierunkowania dźwięku i ograniczania przesłuchu między kanałami docierającymi do uszu słuchacza. Nie oznacza to, że wewnątrz urządzenia ukryto siedem miniaturowych kolumn, subwoofer i dwa głośniki sufitowe. Mówimy o piętnastu fizycznych przetwornikach, których pracą steruje procesor, starając się odtworzyć odpowiednie pole akustyczne. Część dźwięków dociera do słuchacza bezpośrednio, inne kierowane są w stronę ścian i sufitu, aby powrócić po odbiciu pod odpowiednim kątem i z odpowiednim opóźnieniem. W ten sposób można stworzyć wrażenie, że pewne odgłosy pojawiają się obok nas, nad głową, a nawet nieco za miejscem odsłuchowym. Podobne pomysły były wykorzystywane w soundbarach już wiele lat temu. Yamaha rozwijała je w swoich projektorach dźwiękowych, Sennheiser zastosował własne rozwiązania w Ambeo Soundbar, a dziś coraz więcej producentów używa bardziej lub mniej zaawansowanych algorytmów przestrzennych. Wyjątkowość Utopii polega na połączeniu tych technik z rozbudowanym układem przetworników wysokiej klasy i elektroniką o bardzo dużym potencjale dynamicznym.

Do dyspozycji mamy sześć podstawowych trybów pracy - Dolby Movie, Dolby Music, Sphere Music, Sphere Movie, Sphere Gaming i Sphere Podcast. Dodatkowo dostępny jest tryb nocny, którego zadaniem jest ograniczenie dynamiki i energii niskich częstotliwości, aby nie przeszkadzać domownikom i sąsiadom. Rozróżnienie między Dolby i Sphere nie sprowadza się wyłącznie do innej krzywej korektora. Są to odmienne sposoby przetwarzania i prezentacji dźwięku. W przypadku Sphere konstruktorzy wykorzystują między innymi beamforming, czyli sterowanie fazą i poziomem sygnałów wysyłanych do poszczególnych głośników, aby odpowiednio kształtować kierunkowość ich promieniowania. Druga technika, crosstalk cancellation, ma ograniczać wpływ sygnału przeznaczonego dla jednego ucha na drugie, co pozwala precyzyjniej kontrolować położenie pozornych źródeł dźwięku. W teorii brzmi to bardzo atrakcyjnie, szczególnie gdy chcemy uzyskać szeroką scenę z urządzenia, którego wszystkie przetworniki znajdują się w jednej obudowie. W praktyce skuteczność tych rozwiązań będzie zależała od akustyki pomieszczenia i położenia słuchacza. Zresztą podobne ograniczenia dotyczą każdego systemu próbującego wytworzyć trójwymiarowe pole akustyczne bez fizycznego rozmieszczenia głośników wokół kanapy.

Bardzo ważnym elementem wyposażenia jest system ADAPT, czyli Adaptive Acoustic Personal Tuning. Jego zadaniem jest dostosowanie pracy Utopii do warunków panujących w konkretnym pomieszczeniu. Co ciekawe, Focal nie zdecydował się tutaj na klasyczną procedurę pomiarową z mikrofonem ustawianym w miejscu odsłuchowym. Zamiast tego użytkownik wprowadza w aplikacji informacje o odległości urządzenia od ścian, sufitu i słuchacza, a algorytm wykorzystuje te dane do odpowiedniego skonfigurowania przetwarzania sygnału. Rozwiązanie jest wygodne, ponieważ nie wymaga specjalistycznego wyposażenia ani przeprowadzania serii pomiarów z wykorzystaniem głośnych sygnałów testowych. Jednocześnie trudno nie zauważyć, że sama geometria pokoju nie mówi nam wszystkiego o jego akustyce. Dwa pomieszczenia o identycznych wymiarach mogą brzmieć zupełnie inaczej, jeśli w jednym znajdują się duże przeszklenia, kamienna podłoga i kilka designerskich krzeseł, a w drugim grube dywany, zasłony i regały pełne książek. ADAPT nie jest więc odpowiednikiem rozbudowanego systemu pomiarowego, który analizuje rzeczywistą odpowiedź akustyczną w miejscu odsłuchowym. Nie zmienia to faktu, że przy odpowiednim wykorzystaniu informacji o geometrii pomieszczenia można poprawić sposób kierowania dźwięku i relacje między poszczególnymi kanałami.

Żaden z opisanych wyżej drobiazgów nie jest jednak tak istotny, jak sam kaliber i jakość wykonania opisywanego sprzętu. W grupie soundbarów Muso Utopia to prawdziwy potwór, mocarz, galaktyczny imperator. Jest ogromny, imponujący i po same brzegi wyładowany głośnikami, wzmacniaczami, procesorami i pięknymi smaczkami stylistycznymi. Używając go, człowiek zaczyna się zastanawiać, czy to jeszcze soundbar, czy urządzenie z zupełnie innej kategorii. Gdyby był odrobinę większy i gdyby dorobiono do niego fabryczne nóżki albo jakąś elegancką podstawę z półkami na dekoder, konsolę do gier albo odtwarzacz płyt kompaktowych, otrzymalibyśmy coś w rodzaju grającego mebla - odjazdowej konsolki wyposażonej w 15 głośników i wzmacniacze o łącznej mocy 720 W. Co do jakości wykonania urządzenia i użytych do jego budowy materiałów, żadnego zaskoczenia nie ma - jest świetnie. Wprowadzając pierwszy głośnik z serii Muso, Naim wyznaczył w tej dziedzinie poziom odniesienia, a każdy kolejny model tylko delikatnie podnosi poprzeczkę. W tym przypadku pozytywne wrażenia potęgowane są przez same rozmiary systemu. Czym innym jest bowiem trzymać w rękach słuchawki lub kompaktowy wzmacniacz wykonany niczym elektroniczna biżuteria, a czym innym otrzymać tę samą precyzję i przywiązanie do detali w formie pudła o długości jednego metra. Zresztą spójrzcie tylko na zbliżenia - jak wyglądają radiatory, kryjące się pod maskownicą głośniki czy bass-refleks. Poezja.

Audiofile zaczną się oczywiście zastanawiać, czy sama koncepcja opisywanego urządzenia ma sens, bo za te same pieniądze spokojnie skonfigurujemy system z eleganckimi kolumnami, wzmacniaczem i streamerem, a może nawet gramofonem. Zestawy głośnikowe mogłyby wtedy zostać rozstawione odpowiednio szeroko, więc zamiast przestrzeni wykreowanej przez 15 głośników i procesor DSP otrzymalibyśmy naturalną stereofonię, a więc coś, co z punktu widzenia melomana jest nie do przecenienia. Fakt, nie będę z tym dyskutował. Rzecz w tym, że wielu klientów nawet nie zacznie się do takiego systemu przymierzać. Oni wychodzą z założenia, że potrzebują jednoczęściowego głośnika, bo właśnie na takie urządzenie mają miejsce i nie chce im się kombinować. A jeśli i tak najczęściej oglądają telewizję lub seriale z platform streamingowych, a muzyki słuchają sporadycznie, nie siedząc w jednym miejscu, tylko przechadzając się po domu, to argument pod tytułem "poprawna scena stereo" po prostu dla nich nie istnieje. Jeżeli marzy im się soundbar, są gotowi na większy wydatek i chcą, aby taki sprzęt był duży i ociekał luksusem, to w tym momencie trudno będzie znaleźć coś lepszego niż Muso Utopia.

Czy pod względem funkcjonalności jest to system idealny? Z pewnością nie. Brakuje analogowego wejścia, większej liczby złączy HDMI i osobnego pilota. Niektórzy mogą też narzekać na skromną obsługę kodeków Bluetooth albo brak możliwości rozbudowy o fizyczne głośniki surround. Z drugiej strony trudno wymagać, aby urządzenie mające zastąpić cały zestaw audio nie było żadnym kompromisem. Utopia oferuje przecież bardzo zaawansowany streaming, obsługę muzyki wysokiej rozdzielczości, rozbudowane tryby przestrzenne, integrację z telewizorem oraz możliwość dostosowania dźwięku do akustyki pokoju. Wszystko to bez potrzeby kupowania osobnego wzmacniacza, przetwornika cyfrowo-analogowego, streamera, kolumn czy amplitunera kina domowego. Prawdziwa ocena tego pomysłu zależy więc od priorytetów. Jeśli chcemy podłączyć gramofon, magnetofon, odtwarzacz CD i kilka innych źródeł, klasyczny system stereo pozostaje rozwiązaniem bardziej elastycznym. Jeżeli natomiast większość muzyki odtwarzamy z sieci, a po pracy lubimy obejrzeć dobry film, Utopia może okazać się wyjątkowo kuszącą propozycją. Oczywiście pod warunkiem, że jej brzmienie rzeczywiście odpowiada ambicjom konstruktorów.

Brzmienie

W tym miejscu dochodzimy do zagadnienia, które od początku wydaje się najważniejsze. Muso Utopia jest urządzeniem kosztownym, imponującym technicznie i bardzo wszechstronnym, ale czy potrafi naprawdę dobrze odtwarzać muzykę? Nie chodzi mi o takie słuchanie, przy którym włączamy ulubioną playlistę, zajmujemy się innymi rzeczami i po pół godzinie orientujemy się, że dźwięk właściwie w niczym nam nie przeszkadza. To potrafi wiele znacznie tańszych głośników. Mówimy o sytuacji, w której siadamy wygodnie, wybieramy konkretny album i chcemy cieszyć się wszystkim, co zostało w nim zapisane - dynamiką, barwą instrumentów, naturalnością głosów, subtelnymi zmianami tempa i przestrzenią. W takim scenariuszu wszystkie wygodne funkcje schodzą na dalszy plan, a liczy się tylko to, czy urządzenie potrafi przekazać nam muzyczne emocje. I właśnie tutaj zdecydowana większość soundbarów przegrywa z klasycznymi zestawami stereo. Nie dlatego, że ich konstruktorzy są niekompetentni albo że stosują za mało zaawansowaną elektronikę. Po prostu stawiają sobie inne cele. Soundbar ma przede wszystkim poprawić dźwięk telewizora, zapewnić wyraźne dialogi i efektowne wrażenia podczas oglądania filmów. Muzyka jest dodatkiem, czasami całkiem udanym, ale jednak dodatkiem.

Doskonale pamiętam ten problem z testu Sennheisera Ambeo Soundbar. Niemieccy inżynierowie stworzyli urządzenie niezwykle zaawansowane, potężne i zdolne do wygenerowania znakomitej przestrzeni filmowej. Wystarczyło jednak przełączyć je na bardziej tradycyjne odtwarzanie muzyki, aby część magii wyparowała. Dźwięk pozostawał efektowny, basowy i dynamiczny, ale brakowało w nim tej specyficznej naturalności, dzięki której dobrze ustawione kolumny potrafią zniknąć z pokoju, pozostawiając przed nami trójwymiarową scenę. Nie chodziło nawet o samą szerokość stereofonii. Problem polegał raczej na tym, że system albo grał zbyt wąsko, albo starał się rozszerzać przestrzeń w sposób, który trudno było uznać za całkowicie naturalny. W filmach takie zabiegi nie przeszkadzały, ponieważ najważniejsze było wrażenie uczestniczenia w wydarzeniach rozgrywających się na ekranie. W muzyce wymagania są jednak inne. Nie oczekujemy przecież, że fortepian będzie nagle rozciągał się od jednej ściany do drugiej, a głos wokalisty pojawi się gdzieś nad naszym prawym ramieniem, jeśli realizator nagrania niczego takiego nie zaplanował.

Naim ma pod tym względem nieco inne doświadczenia. Już Muso 2nd Generation pokazał, że jednoczęściowy głośnik może zachowywać się jak całkiem poważny system muzyczny. Oczywiście nie oferował rozbudowanej stereofonii, ale nadrabiał to czystością średnicy, szybkością basu, przejrzystością i bardzo charakterystycznym poczuciem rytmu. Jego największą zaletą była umiejętność grania muzyki bez wrażenia, że wszystko zostało podporządkowane widowiskowym efektom. Można było słuchać całych albumów, zwracać uwagę na subtelności, analizować sposób gry poszczególnych instrumentów, a przy tym nie odnosić wrażenia, że urządzenie za wszelką cenę próbuje udawać coś znacznie większego. Muso Utopia znajduje się jednak na zupełnie innym poziomie komplikacji. Otrzymał znacznie większy i bardziej rozbudowany układ akustyczny, nowe przetworniki, piętnaście kanałów wzmacniających oraz zaawansowane algorytmy przestrzenne. Wszystko to daje konstruktorom znacznie większe możliwości, ale jednocześnie stwarza ryzyko, że najważniejsza stanie się efektowność, a nie wierność odtwarzania muzyki. W tym sensie Utopia ma do rozwiązania znacznie trudniejsze zadanie niż jej poprzednicy.

Pierwszy odsłuch testowanego systemu pokazał przede wszystkim - co nie jest chyba zaskakujące - ogromną skalę dźwięku. Utopia została zaprojektowana z myślą o pomieszczeniach o powierzchni dochodzącej do około 50 m² i myślę, że potrafi wypełnić taką przestrzeń bez wyraźnego wysiłku. Jest to zresztą jedna z cech, które odróżnają ją od typowych soundbarów. W większości niedrogich konstrukcji pierwsze wrażenie robi sztucznie powiększony bas i wyeksponowana góra pasma, ale kiedy zwiększymy głośność, szybko okazuje się, że wszystko ma swoje granice. Niskie tony zaczynają tracić kontrolę, średnica staje się bardziej agresywna, a scena nie rośnie wraz z poziomem odtwarzania, lecz jedynie robi się głośniejsza. W przypadku Utopii rozbudowany układ wzmacniający i duża liczba przetworników dają podstawy, aby oczekiwać znacznie większej swobody. Nie jest więc dziwne, że system ten potrafi wygenerować dźwięk o skali zaskakującej jak na jednoczęściowy głośnik. Nie chodzi wyłącznie o możliwość osiągnięcia wysokiego poziomu głośności, lecz o poczucie, że muzyka swobodnie wypełnia pomieszczenie, zamiast pozostawać przywiązana do konkretnego miejsca pod telewizorem.

Szczególnie interesująca jest dynamika. Naim od zawsze przykładał ogromną wagę do tej cechy, choć w jego tradycyjnych wzmacniaczach niekoniecznie szła ona w parze z imponującymi wartościami mocy. Liczyła się raczej szybkość reakcji, sposób odtwarzania impulsów i umiejętność utrzymania odpowiedniego napięcia nawet w stosunkowo spokojnych nagraniach. Muso Utopia ma pod tym względem spory potencjał, ale trudno byłoby sprowadzić go wyłącznie do 720 W. Znacznie ważniejsze jest to, że każdy przetwornik otrzymuje sygnał przygotowany specjalnie dla niego, a procesor DSP może kontrolować jego poziom i zakres pracy. Dzięki temu system nie musi polegać na kompromisach typowych dla pasywnych zwrotnic, a poszczególne sekcje mogą pracować w warunkach dostosowanych do swoich możliwości. Kiedy więc przestaniemy zachwycać się potęgą Muso Utopii, zauważymy, że w całej tej ścianie dźwięków nie giną drobne detale. Wiem, że trudno porównywać soundbar z audiofilskim systemem stereo, ze streamerem, przedwzmacniaczem, końcówką mocy i dwoma zewnętrznymi zasilaczami, ale ewidentnie duch starego, dobrego Naima gdzieś w tym czarnym, długim pudle się ukrywa. To ważne, ponieważ sama siła uderzenia nie świadczy jeszcze o klasie sprzętu. Dobry system powinien potrafić pokazać zarówno gwałtowny impuls, jak i delikatne różnice dynamiki między poszczególnymi dźwiękami. I Muso Utopia to potrafi.

Najwięcej emocji budzi oczywiście bas. Trzy owalne głośniki niskotonowe, z których każdy otrzymał własny wzmacniacz, mają zapewniać odpowiednią masę i rozciągnięcie najniższych częstotliwości. Producent deklaruje pasmo przenoszenia rozpoczynające się przy 30 Hz oraz dolną częstotliwość graniczną 25 Hz przy spadku o 6 dB. Jak na urządzenie o wysokości niespełna dwunastu centymetrów są to bardzo ambitne wartości. Człowiek zastanawia się wręcz, jak to możliwe, bo takich parametrów pozazdrościłby opisywanemu soundbarowi niejeden duży subwoofer aktywny. W trakcie testu doszedłem jednak do wniosku, że Naimowi nie chodziło wyłącznie o bicie rekordów. W wielu soundbarach najniższe częstotliwości są w rzeczywistości tylko zasugerowane, natomiast wrażenie potęgi bierze się z odpowiedniego wyeksponowania wyższego basu. Taki zabieg sprawdza się podczas oglądania telewizji, ponieważ wybuchy, odgłosy silników i muzyka filmowa nabierają odpowiedniej masy. Przy dłuższym słuchaniu muzyki potrafi jednak szybko zmęczyć. Kontrabas zaczyna przypominać gitarę basową, stopa perkusji ma zawsze podobny charakter, a instrumenty operujące w najniższych rejestrach tracą część swojej indywidualności. Dobrze zaprojektowany system powinien nie tylko schodzić odpowiednio nisko na papierze, ale także dać słuchaczowi poczucie, że niskie tony mogą się od siebie wyraźnie różnić, a także że potęga nie musi oznaczać utraty kontroli nad dźwiękiem. Muso Utopia także i na tym polu odnosi sukces. Niskie tony mają dużą siłę i potrafią zbudować odpowiednią skalę nawet podczas bardzo dynamicznych scen filmowych, ale nie przesłaniają średnicy i nie powodują, że system jako całość dostaje zadyszki. Ot, coś może znienacka przywalić, a reszta pozostaje nienaruszona. Nie muszę chyba dodawać, że jest to imponujące nie tylko podczas słuchania muzyki, ale także podczas oglądania filmów i seriali. Jeśli chcecie zbudować w salonie domowe kino, ze wspaniałym obrazem i dźwiękiem, ale bez kucia tynków i wieszania głośników na suficie, wystarczy, że kupicie dobry telewizor i Muso Utopię. Ciarki murowane.

No dobrze, a co ze stereofonią? Tutaj dochodzimy do największego problemu wszystkich systemów jednoczęściowych. Nawet najbardziej zaawansowane przetworniki i wzmacniacze nie zmienią faktu, że fizyczne źródła dźwięku znajdują się bardzo blisko siebie. W klasycznym systemie stereo dwie kolumny ustawiamy zwykle w odległości dwóch lub trzech metrów, odpowiednio dobierając ich położenie względem ścian i miejsca odsłuchowego. Dzięki temu możemy uzyskać nie tylko szeroką scenę, ale również naturalną głębię, precyzyjną lokalizację instrumentów i wrażenie, że dźwięk całkowicie odrywa się od głośników. W soundbarze konstruktor ma do dyspozycji tylko szerokość pojedynczej obudowy. Może oczywiście wykorzystać przetworniki skierowane na boki, odbicia od ścian i zaawansowane algorytmy przestrzenne, ale jest to już zupełnie inny sposób budowania sceny. Nie musi być gorszy w każdej sytuacji, lecz z pewnością nie jest identyczny z naturalną stereofonią dwóch oddzielnych kolumn. Muso Utopia potrafi stworzyć przestrzeń znacznie wykraczającą poza fizyczne rozmiary obudowy. Efekty generowane przez głośniki umieszczone po bokach i na górnym panelu obudowy są na tyle sugestywne, że część słuchaczy odruchowo zacznie szukać dodatkowych głośników rozmieszczonych w różnych punktach pomieszczenia. Trzeba jednak oddzielić dwie kwestie. Jedną jest zdolność do wytworzenia przekonującej przestrzeni filmowej, drugą - umiejętność odtwarzania stereofonicznych nagrań muzycznych w sposób odpowiadający intencjom realizatora. Z tym pierwszym Muso Utopia radzi sobie znakomicie. Z drugim - mówię to jako miłośnik klasycznych systemów stereo - nie do końca. Ale chyba Naimowi nie chodziło o stworzenie jednoczęściowego głośnika, którym zachwycą się fani wzmacniaczy lampowych i monitorów BBC. Celem było raczej zbudowanie soundbara, który cudownej stereofonii nie wyczaruje, ale w innych dziedzinach zacznie zbliżać się do jakości, jaką oferują pełnowymiarowe systemy hi-fi kosztujące znacznie więcej niż Muso Utopia.

Warto jeszcze na chwilę wrócić do akustyki pomieszczenia. Muso Utopia jest urządzeniem, którego możliwości przestrzenne w dużej mierze zależą od powierzchni odbijających dźwięk. Oczywiście każdy zestaw głośnikowy wchodzi w interakcję z pokojem, ale w klasycznym stereo zwykle staramy się ograniczać najbardziej niekorzystne odbicia, natomiast tutaj część z nich jest świadomie wykorzystywana. To oznacza, że salon z bardzo wysokim sufitem, otwartą kuchnią z jednej strony i dużymi przeszkleniami z drugiej może stanowić dla Utopii trudniejsze środowisko niż regularny pokój o typowo "blokowych" wymiarach. System ADAPT ma pomagać w dostosowaniu parametrów do geometrii pomieszczenia, ale nie sprawi, że dźwięk odbije się od nieistniejącej ściany. Nie jest więc wykluczone, że dwie osoby posiadające identyczny sprzęt będą opisywały jego przestrzeń w zupełnie inny sposób. Jedna usłyszy efekty dochodzące wyraźnie z boków i ponad głową, a druga otrzyma przede wszystkim bardzo szeroką scenę przed telewizorem. Nie będzie to koniecznie oznaczało, że któryś egzemplarz działa nieprawidłowo. Po prostu różne warunki akustyczne mogą prowadzić do odmiennych rezultatów. To takie małe ostrzeżenie na koniec, aby nikt nie pomyślał, że potężny soundbar nafaszerowany elektroniką zagra świetnie w każdym pomieszczeniu. Owszem, może próbować się do niego dostosować, ale jeśli mamy pogłos jak w gotyckiej katedrze, procesor DSP tego nie wyleczy. Chociaż coś mi podpowiada, że niektórym świeżo upieczonym właścicielom Muso Utopii nawet taki "koncertowy" efekt nie będzie przeszkadzał w najmniejszym stopniu. Ostatecznie liczy się przecież to, co dla Naima zawsze było najważniejsze - banan na twarzy słuchacza. Poczucie, że staliśmy się uczestnikami prawdziwego przedstawienia, muzycznego lub filmowego spektaklu, a nie musieliśmy nawet wychodzić z domu. I ten soundbar potrafi to zrobić. Naturalnie nie jest to audiofilski sprzęt, ale jest tak - przepraszam za wyrażenie - wyrąbany w kosmos, że trudno mu się oprzeć.

Budowa i parametry

Naim Muso Utopia jest najbardziej zaawansowanym jednoczęściowym systemem audio opracowanym dotychczas przez brytyjskiego producenta. W aluminiowej obudowie o wymiarach 100 x 11,8 x 29,5 cm umieszczono piętnaście przetworników, z których każdy otrzymał własny kanał wzmacniający. Łączna moc wynosi 720 W, a konstrukcja elektroniki wykorzystuje zarówno wzmacniacze klasy D, jak i AB. Zastosowanie aktywnego układu głośnikowego pozwala precyzyjnie kontrolować pracę poszczególnych jednostek za pomocą procesora DSP. Rozwiązanie to zastępuje tradycyjne pasywne zwrotnice i umożliwia niezależne korygowanie charakterystyk częstotliwościowych, opóźnień, fazy oraz poziomów sygnału podawanego do każdego przetwornika. System odpowiada również za ochronę głośników przed przeciążeniem, zarządzanie dostępną mocą i przetwarzanie dźwięku przestrzennego.

Z przodu obudowy pracuje siedem przetworników. Trzy z nich to owalne głośniki niskotonowe o wymiarach 6 x 3 cale, zasilane wzmacniaczami o mocy 84 W każdy. Zastosowanie takiego kształtu membrany pozwala uzyskać dużą powierzchnię promieniującą przy stosunkowo niewielkiej wysokości obudowy. Jest to rozwiązanie często wykorzystywane w konstrukcjach, których geometria nie pozwala na zastosowanie odpowiednio dużych, okrągłych wooferów. Oczywiście sama powierzchnia membrany nie przesądza o rozciągnięciu basu. Znaczenie mają również jej maksymalne wychylenie, sztywność, układ magnetyczny, parametry zawieszenia i objętość akustyczna, ale odpowiednio duża powierzchnia promieniująca stanowi ważny punkt wyjścia. W Utopii trzy takie jednostki pracują pod kontrolą procesora DSP, który może zarządzać ich charakterystykami i ograniczać niepożądane zniekształcenia przy wysokich poziomach głośności.

Obok nich umieszczono dwa głośniki średniotonowe o średnicy 2,75 cala, wyposażone w membrany typu W o profilu M. Konstrukcja W jest jednym z najbardziej charakterystycznych rozwiązań Focala. Jej podstawą jest wielowarstwowa struktura, w której odpowiednio dobrane materiały mają łączyć niską masę, wysoką sztywność i korzystne tłumienie drgań. W tradycyjnych membranach bardzo często trzeba wybierać pomiędzy tymi właściwościami. Materiał lekki i sztywny może mieć silne rezonanse własne, natomiast tworzywo dobrze tłumiące drgania nie zawsze zapewnia odpowiednią sztywność. Wielowarstwowa konstrukcja pozwala w pewnym stopniu rozdzielić funkcje poszczególnych materiałów, dzięki czemu można uzyskać korzystniejszy kompromis. Focal rozwija tę technologię od wielu lat, stosując ją w swoich zaawansowanych zestawach głośnikowych. W Muso Utopia wykorzystano dodatkowo charakterystyczny profil M, którego geometria ma poprawiać kontrolę pracy membrany i jej charakterystykę kierunkową. Jest to szczególnie ważne w systemie, w którym wszystkie przetworniki znajdują się blisko siebie, a ich wzajemne oddziaływanie musi być bardzo precyzyjnie kontrolowane.

Dwa głośniki wysokotonowe otrzymały membrany wykonane w technologii PRISM, czyli Photon-Refined Intelligent Structured Membrane. Jest to nowe rozwiązanie Focala, w którym zastosowano odpowiednio ukształtowaną, wielowarstwową strukturę kompozytową. Jednym z jej elementów jest powłoka z amorficznego węgla, a odpowiednia mikrostruktura ma pozwalać na kontrolowanie masy, sztywności i tłumienia membrany. Inspiracją dla konstruktorów były między innymi naturalne struktury, takie jak skrzydła ważek, w których niewielka masa idzie w parze z wysoką wytrzymałością i odpowiednio rozłożonymi wzmocnieniami. W przypadku przetwornika wysokotonowego oznacza to możliwość ograniczenia niepożądanych rezonansów i precyzyjnego kształtowania charakterystyki pracy. Focal przedstawia PRISM jako kolejny etap rozwoju po technologiach wykorzystujących membrany berylowe. Warto jednak pamiętać, że porównywanie samych materiałów nie daje pełnego obrazu jakości przetwornika. O jego właściwościach decydują również geometria, zawieszenie, napęd i sposób integracji z pozostałymi głośnikami.

Co ciekawe, właśnie dwa przetworniki wysokotonowe jako jedyne otrzymały wzmacniacze pracujące w klasie AB, o mocy 24 W każdy. Pozostałe głośniki są zasilane przez końcówki klasy D. Taki podział pozwala połączyć wysoką sprawność i stosunkowo niewielkie wydzielanie ciepła w sekcjach wymagających dużej mocy z odmiennym rozwiązaniem zastosowanym w zakresie najwyższych częstotliwości. Nie należy traktować tego jako dowodu wyższości jednej klasy wzmacniaczy nad drugą, ale raczej jako przykład świadomego doboru elektroniki do konkretnych zadań. Wzmacniacze średniotonowe dysponują mocą 42 W każdy, podobnie jak osiem jednostek szerokopasmowych. Po zsumowaniu wszystkich piętnastu kanałów otrzymujemy deklarowane 720 W. Warto przy tym zauważyć, że jest to łączna moc wzmacniaczy, a nie ciągły pobór energii z sieci. Ten ostatni producent określa przy normalnym użytkowaniu na 220 W, natomiast w trybie czuwania urządzenie pobiera mniej niż 0,5 W, a w czuwaniu sieciowym mniej niż 2 W.

Pozostałe osiem przetworników rozmieszczono na bocznych ściankach i na górze obudowy. Są to jednostki szerokopasmowe o wymiarach 1,5 x 2,75 cala, przy czym po dwa głośniki skierowano na każdą stronę, a cztery kolejne promieniują ku górze. Ich zadaniem jest przede wszystkim udział w odtwarzaniu dźwięku przestrzennego. Dzięki niezależnemu sterowaniu DSP można odpowiednio kształtować kierunkowość promieniowania, wykorzystując zjawiska interferencji oraz odbicia od ścian i sufitu. W ten sposób system stara się odtworzyć konfigurację 7.1.2 bez potrzeby instalowania dodatkowych głośników. Wykorzystuje również rozwiązania określane jako beamforming i crosstalk cancellation. Pierwsze polega na kontrolowaniu kierunku, w którym kierowana jest energia akustyczna, drugie - na ograniczaniu wpływu sygnałów przeznaczonych dla jednego ucha na drugie. Obie techniki wymagają bardzo precyzyjnego zarządzania opóźnieniami, fazą i poziomem sygnału, dlatego ich skuteczność jest bezpośrednio związana z możliwościami procesora DSP oraz geometrią pomieszczenia.

Sercem cyfrowej części urządzenia jest platforma Naim Pulse, odpowiedzialna za streaming, komunikację z siecią i współpracę z modułem przestrzennym Sphere. Producent deklaruje obsługę szerokiego zakresu formatów cyfrowych, w tym wielokanałowego dźwięku Dolby Digital, Dolby Digital Plus, Dolby TrueHD i Dolby MAT. Dostępne jest także odtwarzanie wybranych wielokanałowych plików FLAC i WAV oraz materiałów Dolby Atmos dostarczanych przez kompatybilne usługi streamingowe. Za komunikację bezprzewodową odpowiada moduł Wi-Fi 6, a użytkownik może również skorzystać z przewodowego połączenia Ethernet. Bluetooth w oficjalnej specyfikacji oznaczono jako wersję 5.1, z obsługą kodeków SBC i AAC. Oprogramowanie można aktualizować za pośrednictwem aplikacji Focal & Naim, co daje możliwość wprowadzania poprawek i rozwijania funkcjonalności po zakupie urządzenia. Współczesny system tego rodzaju jest bowiem w dużym stopniu zależny od oprogramowania. To ono decyduje nie tylko o działaniu streamingu, ale również o sposobie przetwarzania dźwięku, doborze trybów przestrzennych i integracji poszczególnych sekcji akustycznych.

Producent deklaruje pasmo przenoszenia od 30 Hz do 20 kHz przy tolerancji ±3 dB oraz dolną częstotliwość graniczną 25 Hz przy spadku o 6 dB. Maksymalny poziom ciśnienia akustycznego określono na 109 dB SPL, mierzone szczytowo z odległości jednego metra. Są to parametry bardzo ambitne jak na pojedynczą obudowę tej wielkości, ale nie należy porównywać ich bezpośrednio z danymi pełnowymiarowych kolumn, jeżeli nie znamy szczegółowych warunków pomiaru. Szczególnie interesujące byłoby sprawdzenie charakterystyki basu przy różnych poziomach głośności, ponieważ systemy aktywne często wykorzystują zabezpieczenia ograniczające najniższe częstotliwości przy dużym obciążeniu. Naim nie udostępnia pełnego zestawu niezależnych pomiarów ani szczegółowych parametrów wszystkich przetworników, dlatego część informacji o zachowaniu układu akustycznego pozostaje nieznana.

Całość zamknięto w bardzo sztywnej, aluminiowej obudowie, której konstrukcja pełni funkcję nie tylko estetyczną, ale również mechaniczną i termiczną. Charakterystyczny radiator pomaga odprowadzać ciepło z elektroniki, a masywna bryła ogranicza niepożądane drgania podczas pracy przetworników niskotonowych. Przy masie 14,1 kg Utopia jest konstrukcją zdecydowanie poważniejszą niż większość standardowych soundbarów. Nie bez znaczenia jest również fakt, że producent zaprojektował ją jako samodzielny system, niewymagający zewnętrznego subwoofera ani dodatkowych głośników. Z punktu widzenia inżynierskiego największym osiągnięciem nie jest więc sama liczba zastosowanych elementów, ale sposób ich integracji. Piętnaście przetworników, piętnaście kanałów wzmacniających, procesor DSP i rozbudowany moduł sieciowy muszą pracować jako jeden, odpowiednio zestrojony organizm. Właśnie w tym tkwi największa różnica między Muso Utopia a klasycznym zestawem stereo. W tym drugim użytkownik sam dobiera poszczególne komponenty i może zmieniać ich konfigurację. Tutaj wszystkie najważniejsze decyzje konstrukcyjne podjęli inżynierowie Focala i Naima.

Werdykt

Za dwadzieścia tysięcy złotych można kupić naprawdę dobry system stereo. Z porządnymi kolumnami, wzmacniaczem, streamerem, gramofonem na start, a nawet całkiem niezłym okablowaniem i przyzwoitą listwą zasilającą. Tylko co z tego, jeśli ktoś nie chce mieć w salonie dwóch kolumn i całej tej aparatury? Właśnie dla takich ludzi powstał Muso Utopia. Dla kogoś, kto ma do nagłośnienia spore pomieszczenie, powiesił na ścianie duży telewizor, lubi słuchać muzyki, oglądać filmy i cieszyć się świetnym dźwiękiem, ale nie zamierza podporządkowywać temu całego wystroju wnętrza. Chce kupić jedno urządzenie, postawić je pod ekranem, podłączyć je do prądu i mieć tak zwany święty spokój. A skoro może sobie pozwolić na odrobinę luksusu, szuka czegoś lepszego niż tani, kiczowaty soundbar z plastikowym subwooferem, który przewraca się, gdy kot ociera się o niego głową.

W tej roli nowy Naim sprawdza się znakomicie. Gra z rozmachem, ma fantastyczną dynamikę, potężny, dobrze kontrolowany bas i potrafi wypełnić dźwiękiem naprawdę duże pomieszczenie. Podczas oglądania filmów zapewnia wrażenia, których trudno byłoby oczekiwać od pojedynczego głośnika, a kiedy przychodzi ochota na muzykę, przypomina, że za jego powstaniem stoją firmy od lat zajmujące się sprzętem dla wymagających melomanów. Oczywiście nie wszystko jest idealne. Utopia nie zastąpi dwóch prawidłowo ustawionych kolumn pod względem stereofonii, jej możliwości przestrzenne zależą od akustyki pomieszczenia, a i wyposażenie w niektórych obszarach mogłoby być bogatsze. Tyle że dla jej potencjalnego nabywcy nie muszą to być kwestie decydujące. Powiem nawet więcej - dla większości takich osób są całkowicie pomijalne. Liczy się bowiem to, że dostajemy jednoczęściowy głośnik, który wygląda, działa i gra jak sprzęt z górnej półki. Ot, taki dostojny arystokrata w świecie soundbarów.

Gdybym chciał ponarzekać na siłę, powiedziałbym, że Muso Utopia jest drogi, wielki i absolutnie niepotrzebny komuś, kto chce po prostu poprawić dźwięk swojego telewizora. Ale jeśli szukamy prostego i jeszcze względnie kompaktowego systemu, który będzie ozdobą salonu, zapewni kinowe emocje bez dodatkowego subwoofera i pozwoli cieszyć się muzyką na poziomie nieosiągalnym dla większości soundbarów, trudno przejść obok niego obojętnie. Nie sądzę, aby przekonał audiofilów, że najwyższy czas sprzedać swój tradycyjny system stereo, z parą porządnych kolumn, wzmacniaczem, odtwarzaczem płyt kompaktowych, streamerem i stanowczo zbyt drogimi kablami. Może natomiast sprawić, że ktoś, kto nigdy nawet nie rozważał budowy porządnego systemu hi-fi, odkryje, jak wielką przyjemność może dawać słuchanie muzyki. I właśnie za to należą się Naimowi największe brawa.

Dane techniczne

Liczba przetworników: 15
Konfiguracja przetworników: 7 przednich, 4 boczne, 4 górne
Przetworniki niskotonowe: 3 x 6 x 3 cale
Przetworniki średniotonowe: 2 x 2,75 cala, membrany W o profilu M
Przetworniki wysokotonowe: 2 x 1 cal, technologia PRISM
Przetworniki szerokopasmowe: 8 x 1,5 x 2,75 cala
Łączna moc wzmacniaczy: 720 W
Rodzaj wzmacniaczy: klasa AB i D
Pasmo przenoszenia: 30 Hz - 20 kHz (±3 dB)
Dolna częstotliwość graniczna: 25 Hz (-6 dB)
Maksymalny poziom ciśnienia akustycznego: 109 dB
Systemy przestrzenne: Dolby Atmos 7.1.2, Sphere
Łączność: Wi-Fi, Ethernet, Bluetooth 5.1, AirPlay, Google Cast, Spotify Connect, Tidal Connect, Qobuz Connect, UPnP
Obsługiwane formaty: WAV, FLAC, AIFF, ALAC, MP3, AAC, OGG, Opus, DSD64, DSD128
Wejścia cyfrowe: HDMI eARC, optyczne
Wyjścia: RCA dla subwoofera
Wymiary (W/S/G): 11,8/100/29,5 cm
Masa: 14,1 kg
Cena: 20 999 zł

Równowaga tonalna

Dynamika

Rozdzielczość

Barwa dźwięku

Szybkość

Spójność

Muzykalność

Jakość wykonania

Funkcjonalność

Cena

Nagroda

• nast. »